euskara etiketa duneak

Betidanik izan dut halako “kakao ideologiko-kultural” bat. Gogoan dut behin esan zidatena, Urruzuno lehiaketako irabazleok gozatzen genuen bidaia haietako batean (bai, ez duzue sinetsiko baina lehiaketa hori irabazi nuen txiripaz hiru aldiz, ni baino askoz ere serioagoak zirenen parean): “Ana, zure erreferentzia kulturalak beste batzuk dira. Desberdinak.” Akabo. Nire bidaideei begira gelditu nintzen. Nik ez nuen Sarrionandia irakurtzen. Ez zitzaidan Exkixuren musika gustatzen. Ez nintzen ezker abertzale tradizionalean ideologikoki kokatzen. Ez nuen euskararekiko jarrera militanterik. Akabo. Horrek ez ninduen outsider bilakatu, ez uste. Ez naiz batere erromantikoa. Kakao ideologiko-kultural batean murgildu ninduen hori bai, eta gaur arte. Kakao hortan jarraitzen dut, hesian elektrokutaturik gelditzen den gorputz baten antzera sentituz.

Aisi eta ofizioz teknologia berrien munduan buru belarri sartu izanak ez du nire kakaoa eta heterodoxia areagotu besterik egin. Beste alor batzuetara ere zabaldu egingo zen akaso. Erdarazko zirkulu bat dut sare sozialetan. Interesgarria, dibertigarria eta aberasgarria. Euskarazkoa ere badut, kalitate beretsukoa, zertxobait homogeneoagoa suertatzen zaidan arren. Biak elkartu nahi nituzke, baina zeharo konplexua suertatzen zait. Erdaraz jarduten naizenean, badakit zenbait pertsonei kopeta iluntzen zaiela. Euskaraz ari naizen urritan, erdarakoek deskonektatu egiten dute. Eta azkenean balantza albo batera erortzen da. Erdararen albora. Ingelesez esan ohi den bezala, FAIL bat naiz.

Umapen ez dituzue nire twit asko aurkituko. Ez dut euskal blogetan iruzkinik egiten (hau orokorra da, ez baitut inon ere egiten), ez dut Berria irakurtzen, ez dut inolako loturarik ezerrekin. Hemengoa naiz eta hemen bizi naiz baina beste edonongoa izan eta beste edonon bizi ninteke. Ez naiz “munduaren hiritar” kontsideratzen, lasai. Kakao ideologiko-kulturalaren hesian elektrokutaturik dagoen neska bat besterik ez naiz.

Orain arte ez nion garrantzia handiegirik ematen horri, baina azken hilabeteetan buruan izan dudan run-runa da. Zergatik sentitzen dut euskal munduarekiko halako deskonexioa? Beldur ote naiz nire ingurukoarekin inplikatzeko? Eta hala bada, zeren beldur naiz? Interes eza? Baina nola interesatuko zait ezer, kanalak piztu ere egiten ez baditut? Ez al zaio nire heterodoxiari euskal hanka falta erabateko heterodoxia izateko? Baliteke.

Zerbait egiten hasi ninteke modu erabat antinaturalean. Patetikoa litzatekeela uste dut. Ez naiz orain euskaltzale amorratuena bilakatuko. Ez naiz Sarrionandia irakurtzen hasiko. Ez zait euskal musika bihartik aurrera gustatuko. Zaharregia naiz ezker abertzale tradizionala besarkatzeko edo euskararen aldeko militantzia publikoa egiten hasteko. Gainera, kontxo, ez zenukete ezer sinetsiko. Eta are gutxiago nik.

Ez dut euskaldun ortodoxoa bihurtu nahi. Baina zenbait kanal piztu nahi ditutu nire ingurua hobeto ezagutzeko, nire inguruarekin komunikatzeko eta hortarako nik ere zenbait kanal sortu eta elikatu beharko ditut. Blog hau bezala, adibidez. Zenbait kanal piztu nahi ditut, obarioetatik, hesteetatik eta biriketatik ateratzen zaidalako.

Sudur punta ahaztu gabe.

PD: lehenengo saiakera egingo dut twitter kontu berri honekin.

Eztabaida antzu eta lerdo xamarrak modan omen daude. Nork sortzen dituen eta zein interes ezkutatzen diren sortze horretan, ez dakit. Baina nire uste xumea da norbaitek etekina atera nahi diela. Aste honetan bertan bi ikusi ditut nire muturren aurrean, baina ziur beste asko ere gertatzen direla, egunero, ni konturatu gabe.

Asteko lehenengo eztabaida antzu eta lerdoa gure legebiltzarretik etorri da zuzenean. Espainiako selekzioa Euskal Herriko zelaietan jokatu ahal izateko proposamena bozkatu zuten gure legebiltzarkideek,  ”la roja”-k  Maradonaren Argentinari irabazi ostean (a ze arribista, ez zuten hori bozkatuko Koreako mundialean kanporatu zutenean). Niri bost axola zait Mendizorrotzan, Anoetan ala San Mamesen jokatzen badute edo ez. Ekipo oso ona da eta zoragarri jokatzen du. Futbol ikuskizun polita. Baina legebiltzarkide maiteak, selekzioaren gonbidapena klubek egiten dute. Orain, eta EAJ gobernatzen zuenean. Hemen, eta Murtzian. Ez gaitezen Espainia baino espainolagoa izaten saiatu. Erridikulua egiten bukatzen dugulako “normaltasunaren” izenean. Badago herri honetan gauza garrantzitsuagorik eztabaidatzeko. Eta herri xumeak eskertuko dizue legebiltzarrean igarotzen duzuen denboran, gai horiek aurrera ateratzen saiatzen bazarete. Herri hontan badagoelako zer konpondu. Eta ez du ez futbolarekin, ez antolaketa pribatu bat duen Espainiako Vuelta-rekin zerikusirik. Benetan.

Eta asteko bigarren eztabaida antzu eta lerdoa, desproposito bat den zerrenda batek ekarri du. Zerrenda horrek euskara jartzen du munduko hizkuntza zailenen top 1-ean. Ene. Zerrenda horrek ez du ez hankarik ez bururik niretzat. Ez dudalako uste hizkuntza baten zailtasuna modu objektibo batan neurtu ahal denik. Norberak bere hizkuntzatik neurtzen dituelako besteak. Ama hizkuntzak bere buruaren konfigurazioan eta mundua ikusteko moduan isla duelako. Hori abiaburutzat hartuz, zerrendak ez du inolako baliorik. Urteko pertsona eleganteena hautatzea baino balio handiagorik ez behintzat. Eta motibazioaren auzia heldu da, eta batzuk bai, zailena dela diote eta besteek ezetz, ez dela. Eta komunikabideetan agertzen da gainera. Eta nik diodana da, eztabaida honek ez luke existitu ere egin beharko, ez baitago hizkuntzekin ranking bat egiteko inolako funtsik. Antzua eta lerdoa, hau ere.

Herri santu honek gero eta antzu eta lerdoagoa bilakatzen nau. Aurretik ere aski antzu eta lerdoa izango ez banintz…

Orakuloak esan dit, Ramon Etxezarretari egindako elkarrizketa honen ostean, “euskaldunberri” hitzari esanahia aldatu beharko geniokela. Ez geniekela hala deitu behar heldutasunean euskaraz ikasten duten heroi hoiei (nire alabantzarik sentituena merezi duten horiek). Azken urteotan, PP eta PSOEren ideologipean, “yo soy vasco” han eta hemengo foroetan errepikatzen duten haiei baizik. Hoiek dira euskaldunberri berriak. Euskalduntasunaren muina definitzen inor baino gehiago saiatzen direnak (“hemen jaio edo bizi den edonor da euskalduna, ez bakarrik euskaraz dakiena, ez bakarrik abertzalea dena”). Gaiaren inguruan bira gehien ematen dutenak. Horiek dira euskaldunberri berriak. Inor baino euskaldunagoak direnak. Definizio definitiboaren gertuen daudenak.

Nahiz eta elkarren artean oso errespetu egon arren, euskaldunberri berriak eta euskaldunzahar zaharrak oso antzekoak dira.

Biek behar dute nazio eta estatuaren definizio mugatua. Denadelakoa dela. Nazio eta estatuen paradigman bizi dira. Errealitate konplexu batean babesten dira, hitz potoloak erabiltzen dituzte, ez dezagun dena askoz ere sinpleagoa dela deskubritu. Definizioak, estrategiak, planak. Zertarako? Nazio eta estatuen paradigma elikatu eta bizirik mantentzeko. Ez dezagun pentsa beste zeozer hoberik dagoenik. Kapazak garenik.

Badakizue nik nortasun kolektiboekin arazotxoren bat edo beste dudala (futbolaren gai pozoitsua alde batera uzten badugu, behintzat). Ni ez naizela ezer. Ez zahar ez berri. Baina kasu honetan euskaldunberri zaharrengandik gertuago sentitzen naizela uste dut. Edo, zergatik ez, euskaldunzahar berriena.