Pravda Txikia

Eztabaida antzu eta lerdo xamarrak modan omen daude. Nork sortzen dituen eta zein interes ezkutatzen diren sortze horretan, ez dakit. Baina nire uste xumea da norbaitek etekina atera nahi diela. Aste honetan bertan bi ikusi ditut nire muturren aurrean, baina ziur beste asko ere gertatzen direla, egunero, ni konturatu gabe.

Asteko lehenengo eztabaida antzu eta lerdoa gure legebiltzarretik etorri da zuzenean. Espainiako selekzioa Euskal Herriko zelaietan jokatu ahal izateko proposamena bozkatu zuten gure legebiltzarkideek,  ”la roja”-k  Maradonaren Argentinari irabazi ostean (a ze arribista, ez zuten hori bozkatuko Koreako mundialean kanporatu zutenean). Niri bost axola zait Mendizorrotzan, Anoetan ala San Mamesen jokatzen badute edo ez. Ekipo oso ona da eta zoragarri jokatzen du. Futbol ikuskizun polita. Baina legebiltzarkide maiteak, selekzioaren gonbidapena klubek egiten dute. Orain, eta EAJ gobernatzen zuenean. Hemen, eta Murtzian. Ez gaitezen Espainia baino espainolagoa izaten saiatu. Erridikulua egiten bukatzen dugulako “normaltasunaren” izenean. Badago herri honetan gauza garrantzitsuagorik eztabaidatzeko. Eta herri xumeak eskertuko dizue legebiltzarrean igarotzen duzuen denboran, gai horiek aurrera ateratzen saiatzen bazarete. Herri hontan badagoelako zer konpondu. Eta ez du ez futbolarekin, ez antolaketa pribatu bat duen Espainiako Vuelta-rekin zerikusirik. Benetan.

Eta asteko bigarren eztabaida antzu eta lerdoa, desproposito bat den zerrenda batek ekarri du. Zerrenda horrek euskara jartzen du munduko hizkuntza zailenen top 1-ean. Ene. Zerrenda horrek ez du ez hankarik ez bururik niretzat. Ez dudalako uste hizkuntza baten zailtasuna modu objektibo batan neurtu ahal denik. Norberak bere hizkuntzatik neurtzen dituelako besteak. Ama hizkuntzak bere buruaren konfigurazioan eta mundua ikusteko moduan isla duelako. Hori abiaburutzat hartuz, zerrendak ez du inolako baliorik. Urteko pertsona eleganteena hautatzea baino balio handiagorik ez behintzat. Eta motibazioaren auzia heldu da, eta batzuk bai, zailena dela diote eta besteek ezetz, ez dela. Eta komunikabideetan agertzen da gainera. Eta nik diodana da, eztabaida honek ez luke existitu ere egin beharko, ez baitago hizkuntzekin ranking bat egiteko inolako funtsik. Antzua eta lerdoa, hau ere.

Herri santu honek gero eta antzu eta lerdoagoa bilakatzen nau. Aurretik ere aski antzu eta lerdoa izango ez banintz…

Orakuloak esan dit, Ramon Etxezarretari egindako elkarrizketa honen ostean, “euskaldunberri” hitzari esanahia aldatu beharko geniokela. Ez geniekela hala deitu behar heldutasunean euskaraz ikasten duten heroi hoiei (nire alabantzarik sentituena merezi duten horiek). Azken urteotan, PP eta PSOEren ideologipean, “yo soy vasco” han eta hemengo foroetan errepikatzen duten haiei baizik. Hoiek dira euskaldunberri berriak. Euskalduntasunaren muina definitzen inor baino gehiago saiatzen direnak (”hemen jaio edo bizi den edonor da euskalduna, ez bakarrik euskaraz dakiena, ez bakarrik abertzalea dena”). Gaiaren inguruan bira gehien ematen dutenak. Horiek dira euskaldunberri berriak. Inor baino euskaldunagoak direnak. Definizio definitiboaren gertuen daudenak.

Nahiz eta elkarren artean oso errespetu egon arren, euskaldunberri berriak eta euskaldunzahar zaharrak oso antzekoak dira.

Biek behar dute nazio eta estatuaren definizio mugatua. Denadelakoa dela. Nazio eta estatuen paradigman bizi dira. Errealitate konplexu batean babesten dira, hitz potoloak erabiltzen dituzte, ez dezagun dena askoz ere sinpleagoa dela deskubritu. Definizioak, estrategiak, planak. Zertarako? Nazio eta estatuen paradigma elikatu eta bizirik mantentzeko. Ez dezagun pentsa beste zeozer hoberik dagoenik. Kapazak garenik.

Badakizue nik nortasun kolektiboekin arazotxoren bat edo beste dudala (futbolaren gai pozoitsua alde batera uzten badugu, behintzat). Ni ez naizela ezer. Ez zahar ez berri. Baina kasu honetan euskaldunberri zaharrengandik gertuago sentitzen naizela uste dut. Edo, zergatik ez, euskaldunzahar berriena.

Ez dakit zer iruditzen zaidan Donostian metroa eraikitzeak. Zalantzak sortzen dizkit, etimologiatik soziologiara. Ekonomiatik ekologiara.

1. Lehenengo zalantza, metroa deitzea da nik beti topo deitu diodan horri. Metroa askoz ere azpiegitura sofistikatuagoa dela uste dut. Linea anitzekoa. London, Paris, Madrid edo Berlinen aurki daitekeena. Niri Bilbokoa ez zait metro bat iruditzen, bilbainada bat baizik, baina hori nire ikuspegi ñoñostiar-maltzurra da.
2. Bigarren zalantza: ez dakit Donostiako biztanleriak (185000 lagun) eta tamainak (60,89 km²) halako inbertsioa justifikatzen ote duen.
3. Eta hirugarrena, esparrua Gipuzkoa baldin bada, lehenengo Foru Aldundiarekin hitz egin beharreko zerbait izango da. Eta dirudienez, ez dira hortik hasi. Ez dakit ere horrek Donostiak duen trafiko arazoa konponduko ote duen. Donostiako trafikoaren arazoa ez da, ein handi batean, Donostian jaiotzen eta amaitzen. Gipuzkoako hainbat eta hainbat herritan baizik.

Eta gero irakurketa politikoa dago. Eusko Jaurlaritza Gipuzkoa defenestratua berreskuratzeko ahalegina egiten ari denaren susmoa dut, Foru Aldundiko hauteskundeak iritsi bitartean. Hori badirudi dela PSE-ren hurrengo helburu estrategikoa, hatz puntekin ikutzen ari diren zerbait baita. Nire susmoak susmo, eta estrategiak estrategia izanik, krisiari obra publikoarekin aurre egingo diote. Ez baitzaio inori beste ezer hoberik otutzen.